De opkomst van de zzp-leraar: ‘Ik word gek gebeld door scholen’

    0
    3986

    Basisschoolleraren voeren al jaren actie voor een hoger salaris. Ook werd meermaals de noodklok geluid over de werkdruk. Wie niet wil wachten op verandering van hogerhand treedt uit dienst en wordt freelance juf of meester. ‘Dit is mijn manier om druk uit te oefenen.’

    Vorig jaar studeerde Rozemarie Ordelmans-Zandbergen (25) af aan de ­pabo. Ze ging direct in vaste dienst als kleuterjuf op een basisschool. Waarom ze dat wilde? “Je kan creatief zijn, je ziet kinderen groeien en draagt bij aan hun ontwikkeling.” Toch nam ze voor de zomervakantie ontslag. “Ik wilde meer ervaring opdoen bij verschillende plekken met verschillend onderwijs,” vertelt ze.

    Al speelde geld ook een rol voor ­Ordelmans, geeft ze toe. “Het onderwijs mag ondernemender. Daarom ben ik zzp’er geworden. Ik vind dat je meer mag verdienen als leerkracht. Op deze manier kan dat.”

    In plaats van een salaris van 2000 euro netto verdient Ordelmans nu minimaal bruto het dubbele per maand. Om haar uurtarief te bepalen praatte ze veel met haar man die in het bedrijfsleven werkt, ze vroeg ­collega’s om raad en zocht op internet naar het uurtarief van andere zzp-leerkrachten. Voor 480 euro kunnen basisscholen ‘juf Rozemarie’, de naam waarmee ze zich heeft ingeschreven bij de Kamer van Koophandel, inhuren voor een dag van acht uur. Daar gaat nog belasting, ziekteverzekering en pensioenopbouw vanaf. Ook loopt ze het risico dat ze niet altijd werk heeft. “Al zit ik tot de kerstvakantie ­volgeboekt. Dat ging snel, veel sneller dan ik had gedacht. Ik wist natuurlijk dat er een lerarentekort was, maar het was alsnog een sprong in het ­diepe met risico’s: ik nam ontslag nog voor ik een opdrachtgever had.”

    Ordelmans mailde tientallen basisscholen in Amsterdam om zich aan te bieden als juf. “Een dag later had ik 53 reacties. Ik had het voor het uitkiezen. Op twee scholen – één in Zuidoost, één in Centrum – begin ik deze week. De andere mails bewaar ik voor mijn netwerk.”

    De constructie waarvoor zzp-leerkrachten kiezen lost het leraren­tekort op korte termijn op, maar schoolleidingen blijven met vaca­tures zitten. Maakt deze zzp-constructie het lerarenprobleem complexer? “Ik vind van niet. Natuurlijk moet dit niet de toekomst zijn van het onderwijs, maar we hebben van alles ­geprobeerd om de lonen omhoog te krijgen. Het werkt niet en dit is het ­resultaat: dit is mijn manier om druk op de overheid uit te oefenen.” 

    “Ik heb jarenlang in vaste dienst op een basisschool gewerkt in Amsterdam-Zuid,” zegt Jan Hoetmer. “Ik merkte dat ik het steeds minder interessant vond om vast voor een klas te staan. Je wereld is toch best klein: 6,5 uur per dag bestaat je wereld uit een klaslokaal met dertig leerlingen, er is maar weinig contact met collega’s en ik miste flexibiliteit en uitdaging.”

    Als een vriendin Hoetmer tipt over de mogelijkheid freelance leerkracht te worden, is hij direct enthousiast. “Dat is te gek: op verschillende plekken lesgeven is behalve afwisselend ook goed voor mijn ontwikkeling.” En meer geld? “Dat is een bijkomstigheid, belangrijker vind ik de vrijheid en dat ik scholen uit de brand kan helpen.”

    Er is ook een vaste kracht minder in een periode waarin schoolbesturen er van alles aan doen stabiliteit voor leerlingen te krijgen door leraren voor langere termijn voor groepen te krijgen. Volgens Hoetmer is dat het gevolg van de manier waarop de huidige baan van docent wordt vormgegeven.“De baan is niet modern genoeg voor op de lange termijn. Er moet meer worden gedaan om de baan interessant te maken. Kijk naar het bedrijfsleven, hoe dat met banen en loopbanen omgaat. Het onderwijs verandert langzamer dan de maatschappij. Hoe maak je het aantrekkelijk voor getalenteerde hoogopgeleide professionals?”

    Daarvoor moeten overheid en ­besturen om tafel, vindt Hoetmer. “Dat geldt ook voor mij: meester zijn is fantastisch, je kan er elke keer weer een toffe dag van ­maken met de kinderen, maar ik was uitgekeken op ­dagenlang voor dezelfde groep staan. Ik wilde meer.”

    Via flexleerkracht.nl – een website waarop freelance leerkrachten staan – en ­LinkedIn biedt de meester zich aan. “Ik ben ook instructeur van de Wim Hof-methode, teamleider bij trainingsinstituut Amethist en geef naschoolse lessen met mijn eigen bedrijf Leerbox Uitstekend. Doordat ik verschillende dingen doe, kan ik als leerkracht het goede voorbeeld geven: ik ben altijd aan het leren, dat is de beste manier om leergierigheid over te dragen.”

    Na tien jaar in vaste dienst in het basisonderwijs besloot Danielle van Rijn (29) haar contract op te zeggen en aan de slag te gaan als freelance juf. “Ik wilde niet meer vastzitten aan de school­vakanties. Mijn vriend heeft een onderneming in het buitenland, daar wil ik ook naartoe kunnen.”

    Al is dat niet de belangrijkste reden voor Van Rijn. “Ik wil meer doen dan enkel voor de klas staan. Dat vaste contract, die vastigheid, dat boeit me niet zoveel. Natuurlijk zijn er risico’s, al valt dat door het lerarentekort ook wel mee. Ik heb toch wel werk. En nu is lesgeven veel fijner: ik hoef me niet bezig te houden met alle rompslomp om het lesgeven heen. Geen verplichte vergaderingen, geen studiedagen, geen administratieve taken. Nu dat allemaal wegvalt, houd ik meer tijd over voor andere dingen.”

    Zoals voor de anderen banen die ze heeft: het trainen van leerkrachten en het schrijven van onderwijsmethodes. Behalve tijd houdt Van Rijn nu ook meer geld over. Hoeveel precies? “Dat weet ik eigenlijk niet. Dit is het eerste schooljaar dat ik echt als freelancer begin, maar dat ik erop vooruit ben gegaan, is zeker.”

    Van Rijn vindt het niet wenselijk als iedereen nu gaat freelancen. “Leerlingen hebben stabiliteit nodig, maar als ik niet voor deze constructie had gekozen, had ik een andere tak van sport gekozen. Dan was ik helemaal geen juf meer geweest.”

    Van Rijn wilde ooit het onderwijs in om kinderen te helpen en hen de ondersteuning te bieden die ze nodig hebben. Maar in plaats van een harmonieus leslokaal waar ieder kind de aandacht kreeg die het verdient, maakte ze van dichtbij de consequenties van het lerarentekort mee. “Op de school waar ik werkte, waren geen docenten te krijgen. Ik heb lang twee klassen tegelijk gedraaid. Ik voelde me een methodeslaaf die ook nog onder een ontzettend hoge werkdruk moest werken. Er moest iets gebeuren. Nu kies ik voor mezelf.”

    Van Rijn heeft haar profiel op flexleerkracht.nl inmiddels op offline staan. “Ik werd gek gebeld door scholen. Tot december zit ik helemaal vol. Daarna zie ik het wel weer.”