Tips: Groepsprocessen in de klas

    0
    1266

    Het groepsproces is lineair waarbij de fasen elkaar opvolgen. De sfeer in de groep kent traditioneel twee dieptepunten, waar men met elkaar en met de docent de strijd aangaat.

    In principe doorloopt een groep alle fasen, ongeacht de tijd dat je bij elkaar bent. Het proces past zich als het ware aan aan de tijd. Bij langlopende groepen kan het zijn dat er na enige tijd opnieuw een groepsproces optreedt, waarbij wederom de strijd om de macht ontstaat.

    Iedere groep doorloopt 5 fasen:

    1. Oriëntatie of kennismaking

    De leerlingen laten nog niet het achterste van hun tong zien; iedereen is nog voorzichtig aan het aftasten. Vragen worden maar mondjesmaat gesteld. De aandacht is nog sterk gericht op de docent en wat die vertelt. Als de leerlingen individueel wat meer tot rust komen gaat de groep over naar fase 2.

    2. Strijd om de macht

    In deze fase wordt bepaald welke (on)geschreven regels gelden in de groep en wie van de groep hier een stempel op mag drukken. Er worden kritische vragen gesteld en/of kanttekeningen gemaakt. Leerlingen gaan met elkaar in discussie én met de docent. Al snel blijkt wie de “veel praters” zijn en naar wie wordt geluisterd. Deze fase eindigt op het moment dat de rollen in de groep verdeeld zijn.

    3. Samenwerking

    Fase 3 is meestal de ideale. Er heerst relatieve rust; de onzekerheid en onrust van de eerste twee fasen zijn achter de rug. Men gaat aan het werk. Maar de volgende fase komt er aan!

    4. Strijd om de intimiteit

    De discussies laden weer op, met name over de wijze waarop met elkaar omgegaan wordt. Openheid versus geslotenheid, diepgang versus oppervlakkigheid en verschil in visie spelen in deze fase een rol. Er ontstaan sub-groepjes en er kan kritiek op groepsleden komen. Ook de docent krijgt veel kritiek in deze fase.

    5. Harmonie

    De groepsleden komen weer bij elkaar. Ze hebben hun weg in de samenwerking weer gevonden. Ofwel men respecteert en accepteert elkaar (“We agree to disagree in harmony’) ofwel men is nader tot elkaar gekomen en er is een dieper contact ontstaan.