Leesvaardigheid daalt door scannend lezen

    0
    839

    Leerlingen zijn steeds slechter in geconcentreerd te lezen vanwege te veel prikkels. Deze week concludeerde de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) dat de leesprestaties van middelbare scholieren in Nederland steeds slechter worden.

    Nederland zou beneden het gemiddelde presteren van de 37 rijke landen die meededen in het driejaarlijkse Pisa-onderzoek. Zeer zorgwekkend, vindt de Algemene Onderwijsbond.

    Sylvia Veninga, docent Nederlands op het Gomarus College in Leeuwarden, merkt ook dat leerlingen lezen lastiger vinden. ,,Ze hebben moeite met concentratie omdat er veel prikkels zijn. Kinderen lezen veel, misschien wel meer dan vroeger. Maar dat is fragmentarisch. Ze klikken teksten snel weg en gaan door naar iets wat ze interessanter vinden. Dat kan bij een boek niet.”

    Datzelfde merkt José Lemke, adviseur overgang primair naar voortgezet onderwijs binnen scholengemeenschap Piter Jelles. Zij gaf zes jaar les als docent in leervaardigheden. ,,Leerlingen scannen digitaal en klikken sneller weg. Ze hebben minder rust en focus bij het lezen. Ze nemen niet de moeite om een zin even terug te lezen. Elk jaar laten veel leerlingen dan ook punten liggen bij examens omdat ze de vraag niet goed lezen.”

    Om de leesontwikkeling te bevorderen zorgt Piter Jelles in samenwerking met de bibliotheek voor een leesplek op hun locatie Ynsicht in Leeuwarden. Volgens Lemke zijn zulke stimuleringsprojecten tussen school en bibliotheken gebruikelijker in het basisonderwijs dan op voortgezet onderwijs. ,,We beginnen heel laagdrempelig met een leeshoek, waar je gewoon eens kan zitten. Dat het scherm eens in de tas gaat en de leerling vervolgens meegenomen wordt in de magie van een boek.”

    Op deze locatie zitten leerlingen die onderwijs op vmbo-niveau volgen. ,,Juist voor hen is het belangrijk om gewoon eens een boek om zich heen te hebben. Zo’n leerling heeft vaak een omgeving die minder prikkelt tot lezen.”

    Ook op het Gomarus College wordt niet met lede ogen toegekeken, zegt Veninga. Zo moeten brugklassers verplicht veertig minuten per week stillezen. ,,Ik heb wel het idee dat dat het leesplezier vergroot, ook al is het niet helemaal vrijwillig.”

    Leesoffensief

    Ook volgens Betty van der Schaaf, docent en voorzitter van de vakgroep Nederlands aan csg Comenius, hoeven docenten niet meer met Max Havelaar of Eline Vereaan te komen bij de leerlingen, hoewel leerlingen nog steeds historische teksten moeten lezen. Dat de leesvaardigheid achteruit is gegaan ziet ze maar al te goed. ,,Met name de afgelopen twee, drie jaar. En dat baart me echt zorgen. Ze kunnen het niet meer opbrengen om echt in een boek te duiken, blijven steken bij het begin en doen eindeloos over een pagina. We krijgen straks een ongeletterde generatie.”

    Daarom is Van der Schaaf blij met het ‘leesoffensief’ dat onderwijsministers Ingrid van Engelshoven en Arie Slob willen lanceren. Dat bestaat uit acties die moeten zorgen voor leesplezier en ‘dieper’ lezen. ,,Leerlingen zien vaak het belang van lezen niet in. En ze zeggen vaak: we lezen wél. Maar dat zijn maar zulke korte tekstjes.” Ook thuis lezen leerlingen vaak geen boek, zegt Van der Schaaf. ,,Er is te veel afleiding van games, Netflix en hun smartphone.”

    Op Comenius nodigt de vakgroep ter bevordering van het lezen daarom regelmatig schrijvers uit. Ook zijn er leesbevorderingsprogramma’s, boekpromoties en leesuren. Maar er moet nog meer gebeuren vindt Van der Schaaf: ,,Want leesvaardigheid heeft invloed op allerlei vlakken: schrijfvaardigheid, woordenschat, spelling, empathisch vermogen en liefde voor taal.”

    Examentrucje

    Docent Nederlands Veninga wijst er ook op dat het eindexamen Nederlands veel leerlingen niet warm maakt om te lezen. Het examen toetst volgens haar een trucje, zoals: ‘de aanleiding van de tekst staat meestal in de eerste alinea, zoek bijvoorbeeld naar een titel van een boek’. ,,Het aanleren van dit trucje bevordert de leesmotivatie en het beeld op het vak Nederlands niet.”