‘Investeer in concurrerende salarissen in publieke sector’

    0
    297

    Er is iets flink mis wanneer onderwijs-, zorg- en politiepersoneel de noodklok luidt, aldus leraar Mohammed Guellaï, Maar het is op te lossen. Bijvoorbeeld door een beter werkend belastingstelsel.

    Het primair en voortgezet onderwijs (po en vo) staken weer op 30 en 31 januari. Leraren staken voor een eerlijk salaris. De aangekondigde noodplannen van dit kabinet tegen het lerarentekort in grote steden bevestigen bovendien dat er sprake is van een groeiende kansenongelijkheid in het primair onderwijs. De noodplannen zijn immers vooral nodig waar de tekorten het grootst zijn: op scholen met de kwetsbaarste leerlingenpopulatie.

    Ziekenhuispersoneel staakte onlangs voor het eerst landelijk. Zij willen meer geschoold personeel en meer mensen op de afdeling om ­nieuwe mensen in te werken. Uit een analyse van de jaarverslagen van Nederlandse ziekenhuizen blijkt dat ziekenhuizen vorig jaar bijna 10 procent meer vacatures hebben moeten opvullen. Het aantal moeilijk vervulbare vacatures nam zelfs toe met 39 procent.

    De politie kampt al jaren met ernstige tekorten, doordat er te weinig mensen bijkomen. Rotterdam en Utrecht maakten bekend te zullen korten op politie-inzet. In Amsterdam zijn politiebureaus gesloten of minder lang open en zijn gespecialiseerde teams opgeheven.

    Gebrekkige belastingmoraal

    Nederland behoort als kenniseconomie tot de top 5 van de wereld. Het loopt gesmeerd bij Shell, kopte NOS nieuws in 2018: de nettowinst kwam uit op 13 miljard dollar. Shell betaalt al jaren geen winstbelasting in Nederland, maar profiteert wel van onze kenniseconomie. De Tweede Kamer riep in mei 2019 een aantal topbestuurders op het matje vanwege hun gebrekkige belastingmoraal. Die schaadt het fundament van onze kenniseconomie: het onderwijs.

    De Stichting van het Onderwijs deed op verzoek van de Tweede Kamer onderzoek naar de salarisverschillen tussen po en vo. Voor hbo-geschoolde leraren geldt dat lerarenfuncties gelijkwaardig zijn. Het verschil in beloning kan derhalve niet worden verklaard.

    Waarom falen wetten en regelgeving om grote bedrijven een eerlijke belasting te laten afdragen? Als dat wel zou gebeuren, zou met dat geld de loonkloof in het onderwijs kunnen worden gedicht.

    Onmogelijke opgave

    Het CBS meldt dat Nederlandse zorguitgaven in 2018 zijn gestegen tot 100 miljard euro. ​Hiervan gaat 19 miljard naar ziekenhuizen ​en daarvan wordt 9 miljard besteed aan personeelskosten. Het is bizar en immoreel dat het binnen dit budget niet lukt ziekenhuispersoneel een concurrerend salaris te bieden.

    Vakbonden vinden dat mensen in de zorg meer moeten verdienen. Het werk is zwaar, de werkdruk hoog en er zijn te weinig mensen. De druk en de beloning leiden ertoe dat minder mensen voor een zorgbaan kiezen of uit de zorg stappen.

    Onlangs ontmoette ik Marleen Eikelenboom, sinds 2009 werkzaam als verpleegkundige en lid van het actiecomité in een groot ziekenhuis in Den Haag. Zij constateert dat medewerkers met veel ervaring en kwaliteit overstappen naar andere sectoren, omdat ze daar meer kunnen verdienen. Ziekenhuizen staan nu voor de onmogelijke opgave dezelfde kwaliteit zorg te bieden met minder mensen.

    Controle op fraude

    Het is wrang dat de farmaceutische industrie in 2015 (relatief) het hoogste bedrijfsresultaat in de industrie haalde; boven tabak en dranken. Van de brutowinstmarge in de farmaceutische industrie bleef na aftrek van lonen en overige bedrijfskosten een bedrijfsresultaat van 1 miljard euro over, 17,5 procent van de omzet. De controle op frauderende zorgbureaus faalt, stelt Nieuwsuur. Het Openbaar Ministerie en zorgverzekeraars schatten dat jaarlijks honderden miljoenen euro’s in de zakken van fraudeurs verdwijnen.

    Nieuwsuur deed in 2018 onderzoek naar de personeelsproblemen bij de Nationale Politie. Volgens Jan Struijs, voorzitter van de Nederlandse Politiebond​, is de situatie vrij ernstig. “Het aantal personeelsleden bij de recherche en op straat is bij de reorganisatie van de Nationale Politie bevroren en er is niks bijgekomen. Er is ook fors bezuinigd en er is een beetje geld bijgekomen, maar nog steeds is dat volstrekt onvoldoende.”

    Brandweer, politie en ambulance gebruikten voor de eeuwwisseling bijna honderd verschillende communicatiesystemen en daar moest verandering in komen. C2000 moest het gezamenlijke communicatiesysteem worden voor alle hulpdiensten. In 2007 verdubbelden de kosten van dit project tot bijna 830 miljoen euro. De overheid beknibbelt niet op automatisering: jaarlijks gaat er 4 tot 5 miljard euro verloren aan falende ict-projecten. Dat zei hoogleraar en ict-ondernemer Hans Mulder tegen een onderzoekscommissie ict van de Tweede Kamer in 2014.

    Aasgieren

    De professional die het werk uitvoert moet weer centraal worden gesteld – niet de externe partijen die als aasgieren boven ons onderwijs-, zorg-​ en politiebudget cirkelen. Voor alle duidelijkheid​: deze partijen handelen binnen de wet. Het is aan de overheid om beleid te voeren en belastinggeld daar in te zetten waar het verschil in kwaliteit wordt gemaakt.

    Het is een misvatting dat concurrerende salarissen in de publieke sector alleen mogelijk kunnen worden gemaakt door meer belastinggeld van burgers aan te wenden. Stop de verspilling in de publieke sector en investeer nu eens eerst in concurrerende salarissen.

    Laat grote bedrijven en industrieën, die profiteren van onze kenniseconomie, een eerlijke bijdrage leveren. Daarmee kun je tekorten in de publieke sector oplossen én voorkomen.