DE GRIEKSE WERELD
kolonisatie
Athene
Alexander de Grote
de beschaving
vragen en opdrachten

<

kolonisatie
In de vijfde eeuw v.chr. was het Griekse schiereiland een middelpunt van welvaart en beschaving. Eeuwen eerder waren veel Grieken uit hun land weggetrokken uit angst voor Dorische indringers (1200 v.chr.) of om de groeiende overbevolking op te lossen (800 v. chr.). Zij stichtten langs de kust van Zuid-Italië en de Zwarte Zee en aan de Westkust van Klein AziŽ koloniŽn, die wel zelfstandig waren maar een centrum bleven van Griekse wetenschap en cultuur [[K]]
<<<

Athene
Door het bergachtige terrein was Griekenland politiek sterk verdeeld. Elke stad met het er direct omheen liggende land was een zelfstandige staat: een stadstaat (Gr. polis). Beroemde stadstaten waren Athene, Sparta, Corinthe en Thebe. De nabijgelegen zee bevorderde de Atheense  zeevaart en handel. Toen deze welvarende stadstaat Griekse afstammelingen in Klein Azië hielp bij hun opstand tegen de Perzische koning (ca. 500 v.chr.) waren daar de Perzische oorlogen het gevolg van. Nu vormden de Griekse stadstaten wel een eenheid. De Griekse beschaving werd immers bedreigd door de Barbaren uit het Oosten. De veldslag bij Marathon (490 v.chr.) en de zeeslag bij Salamis (480 v.chr.) waren het bewijs van Athene's groeiende kracht [[K]] .
Athene werd een machtig handelsimperium. Kunst en wetenschap bloeiden. Het beleefde zijn "Gouden Eeuw" (ca 450 v.chr.). De Atheense hegemonie in de Griekse wereld duurde meer dan een halve eeuw. De beroemdste politieke leider was Pericles. Athene's aartsrivaal Sparta maakte tijdens de Peloponnesische Oorlog (431 - 404 v.chr.) een eind aan de Atheense oppermacht.
<<<


Alexander de Grote
Op zijn beurt werd Sparta weer overvleugeld door Thebe, maar de Grieken waren het onderling  vaak oneens.. Uiteindelijk onderwierp Philippus van Macedonië geheel Griekenland. Zijn zoon Alexander (336 - 323 v.chr.) verenigde alle Grieken in de weer opgelaaide strijd tegen de Perzen. Hij veroverde het reusachtige Perzische rijk. Zijn legers stonden nu aan de Indus [[K]] . Alexander maakte de samensmelting mogelijk van de Griekse en Oosterse beschaving,  het Hellenisme. Na zijn vroege dood viel het enorme rijk uiteen. In de tweede eeuw v.chr. liepen de Romeinen het westelijk deel onder de voet.
<<<

de beschaving
Ondanks hun politieke verdeeldheid vormden de Grieken een culturele eenheid. Zij spraken dezelfde taal en zij hadden een gemeenschappelijke niet-Griekse vijand, de koning van Perzië. Hun godenverhalen (mythen) werden overal eender verteld. Oppergod Zeus en zijn vrouw Hera woonden op de Olympus tussen vele andere goden (o.a. Apollo, Poseidon, Afrodite, Pallas Athene). Elke Griek kende de gedichten van Homerus. In de Ilias beschreef deze dichter de Trojaanse Oorlog en in de Odyssee de zwerftocht van de Griekse held Odysseus.
Geregeld kwamen atleten en kunstenaars uit de Griekse wereld bij elkaar om uit te maken wie de beste was. De beroemdste spelen werden eens in de vier jaar (olympiade) in Olympia gehouden.
De Grieken dachten ook na over de manier om een polis te besturen (politiek). Sparta was wel een koninkrijk (monarchie) maar de koninklijke macht was heel beperkt. In de meeste stadstaten regeerden een kleine groep (oligarchie) van edelen (aristocratie) of van rijke burgers (plutocratie). Soms trok één man alle macht aan zich, een zgn. tiran. Athene was het voorbeeld van een volksregering (democratie).
Griekse toneelstukken,  tragedies en komedies,  worden nog steeds gespeeld, hun tempels en amfitheaters  zijn vaak van grote schoonheid en  duizenden prachtig beschilderde vazen geven een goed beeld van het dagelijks leven.[[K]]
<<<