VAN SERAJEWO TOT HIROSHIMA
De Eerste Wereldoorlog
Interbellum
De Tweede Wereldoorlog
<
 
De Eerste Wereldoorlog (1914-1918)
camerascoop


Het tijdperk van de gewapende vrede werd afgesloten door een schot in Serajewo. De moord op de Oostenrijkse troonopvolger werd de aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog. De diepere oorzaken waren het imperialisme, een alles overheersend chauvinisme van de grote mogendheden, en het Franse revanchisme.. Het ingewikkelde verdragssysteem en prestigeoverwegingen maakten het uitbreken van een oorlog in 1914 bijna onvermijdelijk.
De snelle bewegingsoorlog verstarde in een statische loopgravenoorlog. Vooral aan het Westfront speelde de oorlog zich af op een vrij klein gebied. Als antwoord op de Engelse vlootblokkade kondigden de Duitsers in 1917 de onbeperkte duikbootoorlog af. Neutrale schepen waren niet meer veilig. De VS verklaarden dan ook  de Centralen de oorlog. Het wegvallen van het Oostfront, na de Russische Revolutie (1917), gaf de Duitsers maar weinig lucht. De nederlaag was onafwendbaar. Een overmacht aan manschappen en materiaal dwong de Duitse legerleiding op 11 november 1918 een wapenstilstand aan te vragen.
De eerste wereldoorlog werd gevoerd met miljoenenlegers, en vele nieuwe wapens zoals het vliegtuig, de tank, de duikboot en het strijdgas. Naast de enorme materiaalverkwisting telde deze oorlog meer dan 50 miljoen doden en gewonden.
De vredesverdragen (o.a. Versailles) veranderden de wereldkaart ingrijpend. Duitsland moest eigen grondgebied (o.a. Poolse corridor) en de koloniën afstaan, herstelbetalingen aangaan , de vloot ontmantelen en het leger inkrimpen. De Dubbelmonarchie werd opgeheven. Op de Balkan ontstonden een aantal nieuwe staten zoals Tsjecho-Slowakije en Joegoslavië. Het Turkse Rijk werd verkleind tot het tegenwoordige Turkije. De Engelsen en de Fransen verdeelden de Turkse gebieden evenals de Duitse koloniën onder elkaar (mandaatgebieden).
De oorlogsinspanning had Engeland en Frankrijk materieel en financieel veel schade toegebracht. Duitsland bleef vooral financieel en politiek zwak. De VS en Japan  werden met hun modern  industrieapparaat geduchte concurrenten van het oude Europa.
De Amerikaanse president Wilson wenste een wereldorganisatie ter voorkoming van oorlog. Zo ontstond de Volkenbond, die tot doel had conflicten vreedzaam op te lossen en internationale samenwerking op gang te brengen.
De Eerste Wereldoorlog verbrak de gevestigde orde. Vertrouwen gebaseerd op gezag en autoriteit, orde en rust, geloof en spaarzaamheid verdween . Oorlog, revolutie, economische crises, geldontwaarding en werkeloosheid maakte wantrouwend. Oude waarden werden dan ook steeds vaker ter discussie gesteld.
<<<
 

Interbellum (1918-1939)
camerascoop


Toen Duitsland meende niet aan de herstelbetalingen te kunnen voldoen, bezetten de Fransen het Roergebied. De Frans-Duitse toenadering werd ingeluid met het Dawesplan (1924), uitgebreid door het verdrag van Locarno (1925) en afgerond met het Duitse lidmaatschap van de Volkenbond. Het optimisme over harmonieuze Europese betrekkingen steeg nog door het Briand Kellogpakt (1928).
Toen de Volkenbond Japan op de vingers tikte (Mantsjoerije 1931) zegden de Japanners het lidmaatschap op. De Bond berustte. Ontevreden over de ontwapeningsgesprekken volgde Hitler in 1933 dit voorbeeld. Noch zijn herbewapeningsprogramma, noch de invoering van de algemene dienstplicht, noch de inlijving van Oostenrijk (Anschlusz 1938) riepen daadwerkelijke weerstand op. Het verdrag van Versailles leek slechts een stuk papier.
Ook Mussolini trok zich weinig van de Volkenbond aan. In 1936 veroverde hij Abessinië. De negus deed tevergeefs een beroep op de Volkenbond maar de Duce verliet op zijn beurt de volkerenorganisatie.
De beide dictators sloten in 1936 een bondgenootschap. Samen vormden zij de As-mogendheden. De drie uitgetreden leden vonden elkaar in het Anti Kominternpact. Duitse en Italiaanse strijdmachtonderdelen namen deel aan de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939), ondanks een internationale afspraak van non interventie. Generaal Franco had een staatsgreep gepleegd en wist met hulp van fascisten en nazi's de wettige Spaanse republikeinse regering te verslaan. De steun van de Internationale Brigade bleek vergeefs.
In 1938 eiste Hitler van Tsjecho Slowakije het Duitstalige Sudetenland op. Er dreigde oorlog. Maar in München stelden Chamberlain, Daladier en Mussolini Hitler tevreden. Ogenschijnlijk was de wereldvrede gered. In 1939 sloot Hitler met Stalin een niet aanvalsverdrag. De wereld stond versteld. Fascisme en Communisme in een (monster)verbond. Hitlers bedoelingen werden in september 1939 duidelijk. Toen viel hij, ondanks een Engelse waarschuwing, samen met de Russen Polen binnen. Dit keer hielden de Engelsen woord. De Tweede Wereldoorlog was begonnen.
<<<
 

De Tweede Wereldoorlog (1939-1945)
camerascoop

 
Hitlers expansiedrang leidde tot de Poolse veldtocht (september 1939). De Engelsen en Fransen verklaarden op 3 september Duitsland de oorlog. Polen werd desondanks onder de voet gelopen. In het voorjaar van 1940 volgde de verovering van geheel West Europa (Blitzkrieg). Engeland bleef alleen volhouden. De Battle of Britain werd een Britse overwinning en voorkwam een Duitse invasie. De aanvankelijk grote scheepsverliezen in de Battle of the Atlantic werden door een verbeterde radar sterk teruggebracht.
In 1941 raakten ook de Russen en Amerikanen bij de oorlog betrokken. Ondanks het niet-aanvalsverdrag trokken Hitlers troepen Rusland binnen. Na de eerste grote successen tegen het verraste Rode Leger , liepen de Duitse offensieven vast in de Russische kou en de Russische ruimte. De belegering van Stalingrad (1943) betekende de definitieve omkeer aan het Oostfront. Langzaam maar zeker trokken de Russen naar het Westen op. In het voorjaar van 1945 stonden zij voor Berlijn.
Door de onverhoedse Japanse aanval op de vlootbasis van Pearl Harbour (1941) raakten de VS bij de oorlog betrokken. Het enorme Amerikaanse potentieel aan mankracht en materiaal kwam de geallieerden versterken. Het door Japan bezette gebied in de Pacific werd geleidelijk aan terug veroverd d.m.v. de kikvorsstrategie (Midway). In 1943 landden de Amerikanen in Noord Afrika. Hier waren de Duitse en Italiaanse troepen reeds in het defensief na bij El Alamein door Montgomery te zijn verslagen. In hetzelfde jaar vond er een landing plaats op de Italiaanse kust. Het fascistische bewind van Mussolini werd ten val gebracht door Badoglio . Het echte Tweede Front vormde de Invasie (1944) in Normandië. Frankrijk en België werden snel bevrijd. Maar het geallieerde offensief stokte na de verloren slag bij Arnhem (1944).
<<<
Dat de Duitse legerleiding niet meer in de overwinning geloofde blijkt uit de betrokkenheid van hoge legerofficieren bij een moordaanslag op Hitler (1944). In mei 1945 capituleerde Duitsland. Hitler had kort voor de onvoorwaardelijke overgave zelfmoord gepleegd.
De oorlog in het Verre Oosten duurde nog tot augustus 1945. Ter voorkoming van zeer grote offers en ook om zuiver politieke redenen besloot president Truman tot het afwerpen van de eerste atoombommen. Hiroshima en Nagasaki beëindigden een wereldoorlog en werden de voorboden van het atoomtijdperk.
De Tweede Wereldoorlog was een totale oorlog omdat niet alleen militairen maar ook burgers bij de krijgshandelingen waren betrokken. De Duitse en geallieerde bombardementen op open steden veroorzaakten onnoemelijk leed en bleken achteraf nodeloos. Het technisch vernuft van de oorlogvoerenden leek onbegrensd. De Duitsers ontwikkelden een bijzondere rakettentechniek (V1, V2), de geallieerden kregen de kernsplitsing onder de knie (A-bom). De Duitsers maakten zich gehaat door hun optreden in de bezette gebieden.  Mannen werden gedwongen in Duitsland in de oorlogsindustrie te gaan werken.Tegenstanders werden met alle denkbare middelen meedogenloos uitgeschakeld. Miljoenen  Joden werden op transport gesteld naar  vernietigingskampen (Auschwitz, Treblinka).
De Tweede Wereldoorlog telde ca. 100 miljoen slachtoffers. Samen met de slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog had de beschaafde wereld in nauwelijks 30 jaar 150 miljoen mensen opgeofferd aan de waanzin van de oorlog.
<<<
 

                          Wikipedia