VAN BERLIJN TOT REYKJAVIK  
De Verenigde Naties

Supermachten
Koude oorlog
Vreedzame Coëxistentie
Ontspanning en wapenbeheersing
Het Nabije Oosten
Japan

camerascoop
<
Wikipedia
 

De Verenigde Naties
Tijdens (Teheran, Jalta) en vlak na (Potsdam) de Tweede wereldoorlog bespraken de geallieerde leiders Churchill, Roosevelt, Stalin ,Truman en Attlee wat er na de oorlog met Japan en Duitsland moest gebeuren. Ook maakten zij afspraken over elkaars invloedssferen. Een supranationale organisatie - de Verenigde Naties - zou naast internationale samenwerking als hoofddoel moeten hebben de bevordering en handhaving van vrede en veiligheid.
<<<
Supermachten  
Duitsland kreeg een geallieerde bezetting, en werd ontwapend en gedenazificeerd. De Amerikanen bezetten Japan. De processen van Neurenberg en Tokio stelden de Duitse en Japanse oorlogsvoering aan de kaak. 
Engeland en Frankrijk worstelden met ernstige financieel -economische problemen een gevolg van de jarenlange oorlogstoestand. Bovendien gingen hun koloniën zich steeds meer verzetten tegen hun ondergeschikte positie.
In de internationale politiek werden Engeland en Frankrijk voorbijgestreefd door de opkomende supermachten de VS en de USSR. De kapitalistische VS zeiden het isolationisme voorgoed vaarwel en wierpen zich op als beschermers van "de vrije wereld". Na de Groot Vaderlandse Oorlog werd de USSR een mogendheid van de eerste rang. Wederzijdse achterdocht over elkaars bedoelingen met name in Europa verkilde de Oost-West verhouding. Het IJzeren gordijn zakte en de Koude Oorlog begon.
<<<
Koude oorlog

camerascoop
Het verzwakt West Europa voelde zich steeds meer bedreigd door het communisme. De Griekse Burgeroorlog (1947) vormde de aanleiding voor de VS tot het opstellen van de Trumandoctrine en de lancering van het Marshallplan. West Europa werd militair beschermd en economisch op de been geholpen. Uit veiligheidsoverwegingen wilde Stalin zijn land omgeven met hem welgezinde of neutrale staten. Een staatsgreep in Praag (1948) en krachtige steun aan regerende communistische partijen maakten van de Oost Europese staten satellieten van de SU. De communistische partijen in West Europa volgden slaafs de richtlijnen uit Moskou. De oprichting van de Kominform (1948) bevestigde Stalins allesoverheersende rol binnen het internationale communisme. De Joegoslaaf Tito wilde echter een meer nationaal georiënteerd communisme. Hij ging dan ook zijn eigen weg (Titoïsme).
De Blokkade van Berlijn (1948/49), de overwinning van de Chinese communisten van Mao Tse Tung op de nationalisten van Tsjang Kai Sjek (1949), en de ontploffing van de Russische A-bom (1949) misten hun uitwerking niet. De westelijke geallieerden gingen akkoord met de stichting van de BRD. Het Russische antwoord was de DDR. De tweedeling van Duitsland in een communistische en niet communistische staat was een feit. De NAVO, een militair defensief bondgenootschap, was het antwoord op de vermeende agressieve bedoelingen van Stalin. Het Warschaupact (1955) werd de communistische tegenhanger. Blokvorming en bewapeningswedloop kwamen op gang. Een dieptepunt in de Oost-West relatie vormde de Koreaanse Oorlog (1950-1953).
<<<
Vreedzame Coëxistentie
 
Na Stalins dood (1953) lanceerde Chroetsjew  de destalinisatie en  de  vreedzame coëxistentie aan. Desondanks trad hij nog hard op tijdens de Hongaarse opstand (1956) en maakte hij een vuist bij de Suezcrisis (1956). Om de vluchtelingenstroom naar het Westen via Berlijn in te dammen grendelden de Oost Duitsers in 1961 de sectorgrens af. De Berlijnse Muur kon worden gebouwd. Het westen protesteerde heftig maar liet het daarbij. De Russisch Amerikaanse relatie kwam onder grote druk te staan tijdens de Cubacrisis (1962). Ternauwernood ontkwam de wereld aan een kernoorlog. Het positieve gevolg van deze ernstige internationale crisis was dat beide supermachten pogingen ondernamen om de zo gespannen verhouding daadwerkelijk te verbeteren. Resultaten waren de hotline, het Kernstopverdrag (1963) en het non proliferatieverdrag (1968).
<<<
Ontspanning en wapenbeheersing  
In 1973 beëindigde president Nixon de bijna 10 jaar durende Amerikaans Vietnamese oorlog. Ondanks hun overwicht aan mankracht en materiaal bleken de Amerikanen niet opgewassen tegen de guerrillatactiek van de Vietcong. De Amerikaanse strijdmethode ontmoette felle kritiek ook in de VS zelf. 
In 1969 waren de Amerikanen en de Russen begonnen te praten over de beperking van kernwapens, de zgn. SALT besprekingen. In 1972 en in 1979 sloten zij daarover verdragen. Erkenning van onschendbare grenzen en onderschrijving van de mensenrechten tijdens de conferentie van Helsinki over de CVSE besprekingen (1975) was een flinke stap op de weg naar een détente .  De topontmoeting in Reykjavik (1986) tussen Reagan en Gorbatsjov schiep mogelijkheden voor een daadwerkelijke rakettenvermindering. De val van de Berlijnse Muur, en het uiteenvallen van de USSR betekenden het einde van het communisme in Oost Europa.
<<<
Het Nabije Oosten

In 1945 werd de Arabische Liga opgericht.   De Palestijnse joden riepen in 1948 de staat Israël uit, op basis van een VN verdelingsplan. Dit plan voorzag in de verdeling van het Britse Mandaatgebied Palestina in een joods en een arabisch deel. De Arabieren wilden dit plan niet aanvaarden. Duizenden Palestijnen vluchtten naar de omliggende Arabische landen, die op hun beurt Israël de oorlog verklaarden. Sinds 1948 verkeren Israël en de Arabische staten in een voortdurende oorlogssituatie. De militante Palestijnse vluchtelingen verenigden zich in de PLO onder leiding van Yasser Arafat en later in de radicalere Hamas.
Israël rukte, na de nationalisatie van het Suezkanaal door Nasser (1956), op in de richting van de Suezzone. De VN wist een staakt het vuren te bereiken. In 1967 begonnen de Israëli een preventieve oorlog tegen de buurlanden, Syrië, Jordanië en Egypte. Deze Zesdaagse oorlog bracht Israël een enorme gebiedsuitbreiding, de zgn. bezette gebieden. De Yom Kippoeroorlog (1973) verraste de Israëli's. Voor het eerst gebruikten de Arabieren de olie als politiek wapen (oliecrisis 1973). In 1977 sloot de Egyptische president Sa'adat vrede met Israël. Hij kreeg in ruil de Sinaïwoestijn terug.
Het Palestijnse vluchtelingenvraagstuk, de wel of niet inlijving van de bezette gebieden door Israël,  de Arabische erkenning van de staat Israël  en de status van Jeruzalem vormen evenzoveel obstakels voor een blijvende vrede in het Nabije Oosten. Palestijnse zelfmoordaanslagen in Israel en de Intifada in het bezette gebied verhoogden de spanning.
 De sterk westers georiënteerde sjah van Perzië werd in 1979 verjaagd. Het streng orthodoxe bewind van ayatollah Khomeini veranderde Iran in een ware theocratie. Verwestersing maakte plaats voor islamisering. De religieuze en machtspolitieke tegenstellingen tussen Irak en Iran veroorzaakten in 1980 de even uitzichtloze als wrede Golfoorlog.  Een tweede golfoorlog om Koeweit bracht Saddam Hoessein  in conflict met de VN (1991). Saddam Hoessein werd,  na een gewapende inval van de VS en een aantal bondgenoten, gevangen genomen en door een Irakees gerechtshof ter door veroordeeld.
<<<
Japan


De overwinning op de Russen (1905) maakte de Japanners de helden van de niet blanke volken. Hun leuze Azië voor de Aziaten vond veel weerklank bij de nationalisten van het gekoloniseerde Azië.
Het overbevolkte en grondstofarme Japan zocht uitbreiding buiten het eigen grondgebied. Het zwakke China had Korea al moeten afstaan (1898) en moest erin berusten, na een vergeefs beroep op de Volkenbond, dat Mansjoerije binnen de Japanse invloedssfeer kwam (1931). In 1937 vielen de Japanners China zelf binnen. Zij bezetten geleidelijk de gehele Chinese kuststrook.
Nippon overrompelde in 1941 de Amerikaanse vlootbasis Pearl Harbour. De Japanners streefden naar de hegemonie in de Stille Oceaan. Zij veroverden bijna geheel Zuid Oost Azië (K). Hiroshima (1945) maakte een eind aan dit machtsstreven.
De voornamelijk Amerikaanse bezetting van Japan duurde tot 1952. Het land werd een parlementaire democratie waarin de eens goddelijke keizer slechts fungeerde als representatief staatshoofd. .
Japan beleefde een tweede industriële revolutie. Het grondstofarme land legde zich vooral toe op de productie van hoogwaardige, technisch verfijnde producten. Elektronische apparatuur bezorgde het land een wereldnaam.
<<<