DE AMERIKAANSE  VRIJHEIDSOORLOG              
13 koloniën
de vrijheidsoorlog
de constitutie
<

Noord Amerika had in de zestiende en zeventiende eeuw vooral de belangstelling van de Engelsen en de Fransen. De kuststreken werden bevolkt door Engelse kolonisten. Franse bonthandelaren en pelsjagers doorkruisten het binnenland. Walter Raleigh stichtte in 1585 de eerste Engelse kolonie Virginia.
<<<

In de zeventiende eeuw emigreerden veel Engelsen om politieke en/of godsdienstige redenen naar Noord Amerika. Zo ontstonden geleidelijk aan 13 Engelse koloniën. Met hun zelf gekozen besturen waren zij vrij zelfstandig. Een gouverneur vertegenwoordigde de Engelse regering. Economisch ging het de koloniën voor de wind. Er waren geen belemmerende gildebepalingen. Wel probeerde de Engelse regering de koloniën in mercantilistische zin de exploiteren. In de achttiende eeuw hield dit in bescherming van de opkomende Engelse industrie. De koloniën zorgden voor de grondstoffen, het moederland voor de eindprodukten.
In de Zevenjarige Zeeoorlog (1756-1763) verdedigden de Engelsen met succes de koloniën tegen Franse aanvallen. De Engelsen wilden de Amerikanen laten meebetalen aan de defensiekosten. Hiertoe waren de kolonisten best bereid als zij dan wel invloed kregen op de (belasting)wetgeving. "No taxation without representation" werd de leus.
<<<
de vrijheidsoorlog

Koning George III wilde niet van inspraak weten. The Boston teaparty (1773) mondde uit in een oorlog tussen koloniën en moederland.
Op 4 juli 1776 verklaarden de 13 koloniën zich onafhankelijk. George Washington werd de opperbevelhebber van de gezamenlijke strijdkrachten. In 1783 moesten de Engelsen hun nederlaag erkennen. De Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog (1774-1783) was met succes gestreden.
<<<
de constitutie
 
Geheel volgens de ideeën van de Verlichting kwam er in 1787 een grondwet tot stand. De mensenrechten, de volkssoevereiniteit en de trias politica waren verwerkt in de eerste geschreven grondwet van de geschiedenis. Een met algemeen kiesrecht gekozen president was hoofd van de uitvoerende macht en opperbevelhebber. Een eveneens met algemeen stemrecht gekozen Congres stelde de wetten op. De volksvertegenwoordiging bestond uit de Senaat en uit het Huis van Afgevaardigden. Het Hooggerechtshof, was het hoogste rechterlijke orgaan De nieuwe staat vormde een federatie, de Verenigde Staten van Amerika. De afzonderlijke staten hadden een grote mate van zelfstandigheid (eigen volksvertegenwoordiging, eigen gouverneur). De federale instellingen vertegenwoordigden het geheel.
<<<  >
 

DE FRANSE REVOLUTIE 
geprivilegieerde standenstaat
politieke revolutie
straatrevolutie
Législative
Nationale Conventie
schrikbewind
burgerrevolutie

Kaleidoscoop


<

geprivilegieerde standenstaat

Frankrijk was een sterk gecentraliseerde eenheidsstaat geworden onder het absolute gezag van de Bourbons. Geestelijkheid en adel namen een bevoorrechte positie in. De burgerij, die in de achttiende eeuw een steeds belangrijkere financieel - economische rol ging spelen, had geen politieke rechten in de geprivilegieerde standenstaat. De boeren werden niet alleen geplaagd door de zware belastingen maar ook door de herendiensten en heerlijke rechten. De geldverslindende oorlogen en het geld verspillende hof brachten Frankrijk aan de financiële afgrond. Vandaar dat Lodewijk XVI besloot om de Staten Generaal, die sinds 1614 niet meer was samen geroepen, in Parijs bijeen te laten komen.
<<<
politieke revolutie

De leden van de Derde Stand wilden ook politieke veranderingen. Maar Lodewijk XVI luisterde niet. De vergadering van de Derde Stand riep zichzelf daarom uit tot Nationale Vergadering (1789). De afgevaardigden beloofden elkaar plechtig pas uit elkaar te zullen gaan als Frankrijk een grondwet had.
<<<
straatrevolutie

Toen de weifelende koning troepen rond Parijs liet samentrekken, kwam het volk in beweging. Op 14 juli 1789 werd de Bastille bestormd. Lodewijk moest nu wel toegeven.
In hun Nationale Vergadering  kwamen ook de Fransen, naar het voorbeeld van de Amerikanen, met een Verklaring van de Rechten van de Mens. Een van de eerste daden van de vergadering was de afschaffing van de geprivilegieerde standenstaat. De boeren werden bevrijd. Om aan geld te komen werden de bezittingen van de katholieke kerk onteigend. Het kerkgoed diende als onderpand voor de assignaten.
<<<
Législative

De eerste Franse grondwet kende een met censuskiesrecht gekozen volksvertegenwoordiging (De Législative). De koning was hoofd van de uitvoerende macht en had een suspensief veto. Toch voelde Lodewijk weinig voor inperking van zijn macht. Hij vluchtte naar Oost Frankrijk waar hij in contact hoopte te komen met de Oostenrijkers en de Pruisen. De woedende Fransen haalde hem echter terug, maar zijn positie was eigenlijk onmogelijk geworden. De revolutie radicaliseerde.
<<<
Nationale Conventie

In 1792 kwam er een nieuwe, nu met algemeen kiesrecht gekozen volksvertegenwoordiging bijeen, de Nationale Conventie (1792-1795). Gematigde Girondijnen, vooral steunend op de burgerij en radicale Jacobijnen, steunend op de volksmassa, stonden tegenover elkaar. Velen waren republikeinsgezind. Burger Louis Capet werd afgezet en later evenals zijn vrouw Marie Antoinette onthoofd. Een groot aantal edelen onderging hetzelfde lot.
<<<
schrikbewind
 
Toen Oostenrijk en Pruisen, verontwaardigd over de koningsmoord Frankrijk de oorlog verklaarden en koningsgezinden in de provincie tegen Parijs in opstand kwamen, besloot de regering tot de harde lijn. Robespierre, de sterke man van de Jacobijnen begon een schrikbewind. Iedereen die kritiek had op de revolutie en zijn vertegenwoordigers eindigde op het schavot. De dienstplicht werd ingevoerd. Revolutionaire volkslegers trokken zegevierend België binnen. In het binnenland volgde een ware terreur. Duizenden Fransen van alle rangen en standen werden omgebracht.
<<<
burgerrevolutie
 
Eind 1794 was het gevaar voor de jonge republiek geweken. Maar Robespierre wilde zijn dictatoriale macht niet opgeven. Hij kwam ten val en werd geguillotineerd. De revolutie kwam in gematigder banen. Eerst was er een Directoraat van vijf leden (Directoire 1795-1799) . Bij de verkiezingen van de volksvertegenwoordiging gold weer het censuskiesrecht. De volksmassa was opnieuw onmondig. De gegoede burgerij plukte de vruchten van het revolutionaire geweld. In 1799 pleegde de succesrijke generaal Napoleon Bonaparte een staatsgreep. De revolutionaire tijd werd afgesloten met een militaire dictatuur.
<<<   >