ABCDEFGHIJKLM
NOPQRSTUVWXYZ
INDEX
Wikipedia

 

 

  Quaestor, Romeins magistraat, beheerder van de financiën.
Quakers, protestanten, die geen kerkelijke organisatie hebben maar genootschappen van vrienden. Zij leiden een eenvoudig leven en richten zich vooral op het helpen van de zwakken.
Quantummechanica, dat deel van de natuurkunde dat zich bezig houdt met de mechanische wetten in de atoom- en moleculaire gebieden.
Quarantaine, gedwongen afgezonderd verblijf o.a. bij besmetting. [De vluchtelingen verbleven in quarantaine]
Quay, Jan de (1901-1985), Nederlands katholiek politicus en minister president (1959-1963). Medeoprichter van de Nederlandsche Unie (1940). 
Quisling, Vidkun (1887-1945), leider van de Noorse nazipartij. [quisling : synoniem voor landverrader, collaborateur].
<<<
Quorum, het aantal aanwezige leden dat nodig is om een vergadering te kunnen openen en om rechtsgeldige besluiten te kunnen nemen.
Quotenstelsel, stelsel waarbij iets naar evenredigheid wordt verdeeld.[ De quotumregeling liet maar een beperkt aantal Chinese immigranten toe).
 

Ra, Egyptische god van de zon.
Raad van Beroerten (1567), een door Alva ingestelde raad die de gebeurtenissen rond de beeldenstorm moest onderzoeken. De bijnaam van de raad was Bloedraad.
Raad der Ouden, in het klassieke Griekenland raad van (oude) wijze mannen
Raad  van de Nationaliteiten, kamer van de Opperste Sovjet van de USSR, gekozen door de afzonderlijke republieken.
Raad der Unie , kamer van de Opperste Sovjet van de USSR, gekozen op basis van een districtenstelsel.
<<<
Raad van State, hoog adviescollege van de  Nederlandse regering. De leden worden staatsraden genoemd. Verplicht advies moet worden gevraagd bij wetsvoorstellen en Algemene Maatregelen van Bestuur. Verder heeft de Raad een belangrijke rol bij de administratieve rechtspraak.
Raad van Vijfhonderd,1) Een in het klassieke Athene door de volksvergadering gekozen raad. De tien stammen werden elk door 50 leden vertegenwoordigd. Deze 50 Atheners oefenden 1/10 deel van het jaar het dagelijks bestuur uit over de stad.2) Tijdens het Directoire gekozen orgaan dat wetten voorbereidde.
Raad der Ouden, tijdens het Directoire gekozen wetgevend orgaan.
Raad van Europa (1949), politieke organisatie van Europese staten die een federatief verband nastreven. Zetel Straatsburg.
Raadsheer, lid van de Hoge Raad en het gerechtshof.
Raadspensionaris. hoogste juridische ambtenaar bij de Staten van Holland.
Raamwet, wet die nader door Koninklijke Besluiten wordt uitgewerkt.
<<<
Rabbi, rabbijn
Rabbijn, Joods geestelijk leider.
Rabelais, François (1490-1553), Frans schrijver. Gargantua
Rabin, Yitzhak (1922-1996), militair, socialistisch politicus en regeringsleider (1974-1977;1992-1996), werd door een orthodoxe jood vermoord.
Rachmaninov, Sergej , (1873-1943), Russisch componist. Orkestmuziek en pianoconcerten.
Racine, Jean (1639-1699), Frans toneelschrijver.Phèdre (Phaedra)
Racisme, discrimineren op grond van raskenmerken.
Radar, systeem dat d.m.v. elektromagnetische golven de aanwezigheid van voorwerpen kan vaststellen.
Radbraken, middeleeuwse straf waarbij eerst de ledematen met een rad worden gebroken en vervolgens het lichaam op een rad (wiel) wordt gelegd.
Wikipedia
Raden, Indonesische adellijke titel. 
Radicaal, 1) iemand die verregaande hervormingen wil doorvoeren; 2) met wortel en al, totaal. [radicalisme]
Radio Oranje, tijdens de Bezetting Nederlands radiostation dat vanuit Londen uitzond.
Radja, titel van Indische vorst.
RAF, 1) Royal Air Force = (Britse) Koninklijke Luchtmacht, 2) Rote Armee Fraktion zie Baader Meinhoff.
Rafaël (1483-1520), Italiaans renaissance-kunstenaar,  
Raffinaderij, bedrijf dat producten zuivert (olie, suiker).
Raffles, Thomas (1781-1826), Brits gouverneur generaal op Java (1811-1816), voerde de landrente, een nieuw pachtstelsel in.
Rafsanjani, ali akbar (1934), Iraans geestelijke en politicus, president (1989 - 1997).
<<<
Rage, bevlieging waaraan veel mensen meedoen. [Houseparties zijn een rage]
Raid, snelle militaire overval in vijandelijk gebied. [De raid op Dieppe werd een mislukking]
Raket, een door naar achter gerichte reeks ontploffingen voortbewogen projectiel.
Raleigh, Walter (1552-1618), Engels zeevaarder.Stichtte de eerste Engelse Noord Amerikaanse kolonie Virginia (1584).
Ramadan, de negende maand van het Islamitisch jaar. De gelovigen zijn dan verplicht overdag te vasten.
Rampjaar (1672), jaar waarin de Republiek van alle kanten werd aangevallen en het Oranjegezinde volk in opstand kwam tegen de macht van de Regenten. Moord op de gebroeders de Witt. "Het land was reddeloos, de regering was radeloos en het volk was redeloos".
Ramses II (1290-1224 v.chr., Egyptische koning.
Rancher, Amerikaanse veeboer.
Rapier, soort degen.
Rapallo [Zwitserland], verdrag van (1922), Duitsland erkende de Sovjet Unie, en kreeg bepaalde handelsrechten.
<<<
Rapporteur, iemand die verslag uitbrengt. [rapport, rapporteren]
Ras, groep mensen die zich van andere groepen onderscheidt door erfelijke lichaamskenmerken
Rasphuis, 17de eeuws werkhuis waar veroordeelde mannen te werk werden gesteld (raspen van brazielhout). 
Raspoetin (1871-1916), Russische monnik. Invloedrijk raadgever aan het hof van tsaar Nicolaas II. Werd vermoord.
Rassemblement  du Peuple Francais (RPF), door de Gaulle in 1947 opgerichte politieke partij gericht op politieke bundeling en samenwerking. Het RPF werd in 1953 ontbonden.
Rassendiscriminatie, het ongeoorloofd onderscheid maken op grond van ras.
Rassenvraagstuk, problemen die kunnen ontstaan als er in een land verschillende rassen wonen. [Het rassenvraagstuk in Zuid Afrika]
Rathenau, Walter (1867-1922), Duits minister van buitenlandse zaken. Werd vermoord.
<<<
Ratificatie, bekrachtiging, goedkeuring door een regering of parlement van een internationale overeenkomst. [ratificeren]
Ratio, verstand, rede. [rationeel]
Rationalisme, wijsgerige stroming die er vanuit gaat dat het verstand de grondslag is van alle kennis. Descartes was de grote vertegenwoordiger van deze 17de eeuwse denkrichting.
Rauter, Hans (1895-1949), Oostenrijkse nazi. Tijdens de Bezetting hoogste SS functionaris in Nederland. Werd gefusilleerd. 
Ravel, Maurice (1875-1937), Frans componist Bolero
Ravensbrück, hier bevond zich in de Nazitijd een concentratiekamp voor vrouwen en kinderen.
Razzia, groots opgezette drijfjacht op mensen. [De Duitsers hielden een razzia]
Reaal, oude gouden of zilveren munt.
Wikipedia
Reactie, een door een handeling (actie) veroorzaakte terugwerking. [reageren. Zijn reactie was nogal traag]
Reactionair, iemand die de bestaande toestand wil handhaven of een vroegere weer wil herstellen.
Reagan, Ronald (1911- 2004 ), Amerikaans Republikeins politicus en president (1980-1988 ).
Realisme, 19de eeuwse stroming in de beeldende kunst en letterkunde, ontstaan als reactie op de Romantiek. Kenmerk zo getrouw mogelijke weergave van de alledaagse werkelijkheid. 
Realpolitik (Du), politiek die zich richt op de feiten en het haalbare.
Rebellie, opstand tegen de wettige overheid. [rebelleren, rebel. De rebellen stonden op de barricaden]
Reces, tijdelijke verdaging van de kamers van de Staten Generaal. [De Kamer is op reces, Paasreces = Paasvakantie].
Recessie, teruggang, vooral gezegd van de economische situatie.
Recht van initiatief, recht van de Tweede Kamer zelf een wetsvoorstel te mogen indienen.
Rechtbank, arrondissementsrechtbank
<<<
Rechten van de mens, rechten die de mens van nature heeft en waar een regering niet aan mag tornen.
Rechter-commissaris, lid van de rechtbank die belast is met het vooronderzoek.
Rechts, vaak gebruikt om aan te geven dat iemand  behoudend van instelling is.
Rechtsorde, samenleving die op rechtsregels is gebaseerd.
Rechtsstaat, staat gebaseerd op rechtsregels. De overheid dient die regels te handhaven en te eerbiedigen.
Rechtszekerheid, zekerheid dat de rechtsregels zullen worden gehandhaafd.
Reclassering, de overheidsinstelling die zich bezighoudt met het aanpassen aan de maatschappij van ex gevangenen. [reclasseringsambtenaar]
Reconquista (8ste - 15de eeuw), christelijke herovering van Spanje op de Moren. Voltooid met de verovering van Granada (1492).
Reconstructie (1865-1877),  na de Amerikaanse Burgeroorlog  periode waarin de opbouw van het Zuiden plaatsvond.
Recreatie, vrijetijdsbesteding. [recreant, recreëren]
Rector magnificus, hoogleraar die voorzitter is van het Universiteitsbestuur.
<<<
Red Scare, in de VS , in de twintiger jaren van de vorige eeuw, de angstgolf voor alles wat links was .(zie Sacco en Vanzetti)
Rede, 1) het verstand; 2) toespraak.
Rederijkerskamer, vereniging van rederijkers, liefhebbers van de dichtkunst.
Referendum Latijn = volksstemming.
Reform Bill, naam van een Britse wet die in de 19de eeuw het kiesstelsel drastisch hervormde.
Reformatie, zie Hervorming.
Reformisme, stroming in het socialisme die de revolutie afwijst en langs parlementaire weg hervormingen wil invoeren en daarbij samenwerking met burgerlijke partijen niet bij voorbaat afwijst (dus geen echte klassenstrijd meer).
Refugiés, de Hugenoten die na de herroeping van het Edict van Nantes uit Frankrijk emigreerden.
Regeerakkoord, overeenkomst tussen twee of meer Tweede Kamerfracties voor een programma van samenwerking in een regering.
Regent, 1) bestuurder, beheerder; 2) In de Republiek een aanzienlijk bestuurder ; 3) een persoon die tijdelijk de macht van een vorst feitelijk uitoefent (regentschap), 4) in Nederlands Indië de hoogste meestal adellijke Inlandse ambtenaar in een residentie.
Wikipedia
Reger, Max (1873-1916), Duits componist. Orkest-, piano-, orgelmuziek
Regering, orgaan dat in de staat de uitvoerende macht uitoefent. [De liberale ministers stapten uit de Regering]
Regeringspartij, politieke partij die een aantal ministers in het kabinet heeft zitten.
Regeringsverklaring, officiële verklaring van de Regering in de Staten Generaal.
Regiment, onderdeel van een divisie.  Een divisie bestaat uit een aantal regimenten.
Registreren, inboeken, inschrijven.  [registratie . De namen werden geregistreerd]
Regressie, teruggang, terugval .[Tijdens de economische regressie ontstond er grote onzekerheid]
Rehabiliteren, in ere herstellen. [rehabilitatie. Dreyfus werd uiteindelijk gerehabiliteerd]
Reichswehr, het Duitse leger van de Republiek Weimar.
Reïncarnatie, wedergeboorte van de ziel.
Rekenkamer, Algemene, onafhankelijk college dat inkomsten en uitgaven van de overheid controleert.
Relativiteitstheorie, door Einstein opgestelde theorie over de verhouding tussen ruimte en tijd.
Reliëf, wat boven iets uitsteekt, gebruikt o.a. bij beeldhouwwerk en houtsnijwerk. 
Reliek, relikwie.
<<<
Religie, godsdienst. [religieus]
Relikwie, overblijfsel van iets of iemand die/dat als heilig wordt beschouwd. [De kerk bewaarde vele relikwieën]
Remagen (West Duitsland), hier veroverden de Amerikanen in W.O.II de eerste onbeschadigde Rijnbrug (1945).
Rembrandt, Harmensz van Rijn (1606-1669), Nederlands schilder .De Staalmeesters.  [[L]]
Remonstranten, tijdens het Twaalfjarig Bestand ontstane richting in het calvinisme. De R. legde de leer wat minder dogmatisch uit.
Remplaçantenstelsel, tijdens de Franse Tijd en daarna geldende gewoonte zich tegen betaling te laten vervangen bij dienstplicht [remplaçant]
Remus , Romeinse mythologie: samen met zijn broer Romulus stichtte hij Rome.
Renaissance ,  (Frans = wedergeboorte)  ) periode in de Europese beschavingsgeschiedenis (14de - 16de eeuw) waarin de mens zich losmaakt van de almacht van de kerk, vertrouwen krijgt in eigen kunnen en zich vaak laat leiden door de verworvenheden van de klassieke oudheid. Vandaar ook de term wedergeboorte. Meer in het bijzonder periode in de kunstgeschiedenis.
Rendabel, winst opleverend. [Zijn bedrijf was niet rendabel]
<<<
Renoir, Pierre-Auguste (1841-1919), Frans impressionistisch schilder. 
Rente, vergoeding in procenten voor het lenen van geld.
Rentmeester, beheerder van een landgoed.
Renversement des Alliances - omkering van bondgenootschappen (1756), de eeuwenlange Frans-Habsburgse tegenstelling verandert door het optreden van Frederik de Grote in een samenwerking.
Repatriëren, weer naar zijn vaderland laten terugkeren. [repatriant. Er kwamen veel repatrianten uit Indië]
Replica, natuurgetrouwe kopie. [Een replica van de koopvaarder lag in de haven]
Represaille, vergeldingsmaatregel. [De na de moord genomen represailles waren erg hard]
Representant, vertegenwoordiger.
Repressief toezicht, de bevoegdheid een handeling of  besluit , nadat deze gedaan of genomen is, ongeldig of strafbaar te verklaren. [repressieve censuur = censuur achteraf]
Repressieve tolerantie, bepaalde, afwijkende meningen toelaten zolang deze geen echt gevaar opleveren.
Republiek, staatsvorm waarbij het staatshoofd (president) een al of niet gekozen maar niet erfelijke functie heeft.
Wikipedia
Republiek, de, (1588-1795), naam van Nederland toen het een statenbond (Holland, Zeeland, Utrecht, Gelderland, Overijssel ,Groningen en Friesland ) vormde.
Republikeinen, 1) in de VS een partij die vooral gesteund wordt door de meer kapitaalkrachtigen; 2) zij die voor een republiek zijn. [republikeins]
Requesens, Luis de (1528-1576), Spaans veldheer en landvoogd der Nederlanden (1573-1575).
Requisitoir, eis, vordering. De officier van Justitie houdt zijn R., waarin hij stelt dat de verdachte schuldig is en eist  een bepaalde straf
.Rerum Novarum (1891), encycliek van paus Leo XIII, waarin de sociale kwestie centraal staat.
Reservoir, vergaarbak, bewaarplaats.
Residentie 1) woonplaats van een vorst of ambassadeur., 2) in Nederlands Indië gewest met aan het hoofd de resident. [resideren]
Resolutie, besluit van een vergadering. [De Veiligheidsraad nam de resolutie aan]
Restauratie, 1) herstel; 2) periode in de Engelse geschiedenis (1660-1714): herstel van de Stuart-dynastie.
Restitutie, teruggave. [restitueren. Er vond geen restitutie van het teveel betaalde plaats]
Restzetel, zetel die na toepassing van de kiesdeler overblijft. Deze wordt toegekend volgens een bepaalde formule die meestal de grote partijen ten goede komt.
<<<
Retorica, welsprekendheid.
Retraite, het zich terugtrekken in geestelijke afzondering. [Elk jaar gaat hij in een klooster in retraite]
Retributie, geld dat moet worden betaald voor een door de overheid bewezen dienst (schoolgeld, reinigingsrechten, sluisgeld)
Revaluatie, waardevermeerdering van de nationale munteenheid t.o.v. die van het buitenland. Door R. worden de eigen produkten duurder voor het buitenland terwijl de import goedkoper wordt.
Revanche, 1) vergelding; 2) In Frankrijk na de Frans Duitse Oorlog de idee zich voor de nederlaag te moeten wreken.
Revanchisme, het , de politiek, streven naar wraak en genoegdoening.
Reve, Gerard (1923 - 2006) Nederlands schrijver. De avonden.
Reveil, 1) ontwaking, herleving; 2) In Nederland ca 1820 in de Hervormde kerk ontstane beweging om te komen tot een meer persoonlijke beleving van het geloof.
Revisie, het herzien van een vonnis.Heeft alleen plaats bij nieuw belangrijk feitenmateriaal. [De advocaat hoopte op revisie door de Hoge Raad]
Revisionisme, 1) het streven naar herziening; 2) In het marxisme de richting die de wereldrevolutie afwijst en met democratische middelen (parlementaire meerderheid) het door Marx gestelde doel wil bereiken.
Revolutie, meestal plotselinge en gewelddadige ommekeer van bestaande verhoudingen en situaties. [revolutionair. Marx wilde een wereldrevolutie]
<<<
Rex (1935-1944), fascistische partij in België .
Reynolds, Joshua (1723-1792), Engels schilder. 
Rhee, Syngman (1875-1965), Zuid Koreaans politicus en president (1948-1960). 
Rhodes, Cecil John (1853-1902), Brits industrieel , politicus en premier (1890-1896) van de Kaapkolonie .Voerde een agressieve koloniale politiek.
Ribbentrop, Joachim (1893-1946), Duits nationaal socialistisch politicus en minister van buitenlandse zaken.
 Ricardo, David (1772-1823), Engels econoom. Zijn theorieen hadden grote invloed op het denken van Marx.
Richard Leeuwenhart (1157-1199), Engels koning (1189-1199) nam deel aan de derde kruistocht.
Richelieu, Armand (1585-1642), Frans geestelijke , politicus en eerste minister van Lodewijk XIII. Grondlegger van het koninklijk absolutisme. 
Richteren (1440 - 110 v.chr.),  joodse leiders in perioden van nood en onderdrukking.
Ridder, oorspronkelijk middeleeuwse ruiter. Later adellijke krijgsman te paard.

Ridderorde, groep ridders die dezelfde doelen nastreefden. Wereldlijke orde o.a. Gulden Vlies en Kouseband. Geestelijke orde o.a. Tempeliers , Johannieters en de Duitse Orde.
Ridderroman, middeleeuws verhaal met ridderavonturen.
Wikipedia
Ridderslag, de slag met de platte kant van een zwaard waarmee een ridder iemand tot ridder sloeg : in de ridderstand verhief.
Riebeeck, Jan van (1619-1677), Nederlands koopman van de VOC. Stichtte aan Kaap de Goede Hoop een nederzetting (1652).
Rietveld, Gerrit Thomas (1888-1964), Nederlands architect en meubelontwerper.  
Rijkscommissaris, titel van Seys Inquart, de hoogste vertegenwoordiger van het Duitse gezag tijdens de Bezetting.
 [Rijksdag, 1) tijdens het eerste Duitse keizerrijk de vergadering van de rijksvorsten; 2) tijdens het Tweede Duitse keizerrijk en de Republiek van Weimar de gekozen volksvertegenwoordiging; 3) onder Hitler het klankbord van de partij.
Rijksdagbrand (1934), In 1934 werd het gebouw van de Duitse Rijksdag in brand gestoken, door communisten of nazi's wat nog steeds niet opgehelderd is De Nederlander Van der Lubbe werd er voor veroordeeld. 
Rijkskanselier, titel van de Duitse minister president tijdens het Tweede keizerrijk en de Republiek Weimar. Ook Hitler droeg de titel van R.
Rijksmaarschalk, hoogste militaire rang in Hitler-Duitsland.
Risorgimento, het 19de eeuwse streven Italië één te maken en onafhankelijk.
Ritus, het geheel van godsdienstige of kerkelijke gebruiken. [ritueel. Het schaap werd ritueel geslacht]
Rivaliteit, mededinging, wedijver. [rivaal. Tussen de ridders bestond grote rivaliteit].
RKSP (1926-1945), Rooms Katholieke Staatspartij. Nederlandse Katholieke politieke partij.
<<<
RMS (1950), Republiek der Zuid Molukken, volkenrechtelijk niet erkend. Werd uitgeroepen toen o.a. het Indische eiland Ambon werd opgenomen in de Indonesische eenheidsstaat. De regering in ballingschap zetelt in Nederland. Manusama werd de eerste president.

Roaring Twenties, de twintiger jaren van de 20ste eeuw in de VS waarin het vaak uitbundig en luidruchtig toeging.
Robespierre, Maximilien (1758-1794), Frans politicus.  Was de machtigste man in de Conventie en tijdens het Schrikbewind. Werd uiteindelijk  geguillotineerd. , kaleidoscoop
Rockefeller, John (1839-1937), Amerikaans oliemagnaat.
Rococo,
kunststijl in de 18de eeuw. Kenmerken, ranke sierlijkheid, schelpmotieven. 
Rode Khmer (ca 1970), wreed optredende Cambodjaanse communistische bevrijdingsbeweging.
Rode Leger, leger van de Sovjet Unie, georganiseerd door Trotski. 
Rode Plein, zeer groot plein voor het Kremlin in Moskou
Rode Garde, fel agerende, anti westerse communistische jeugdorganisatie in Rood China tijdens de Culturele Revolutie.
Rode boekje, boekje met uitspraken van Mao Tse Toeng, veel geciteerd tijdens de Culturele Revolutie. 
Rode Brigade, na W.O.II linkse terroristische beweging in Italië.
<<<
Roden, 1) de bolsjewieken tijdens de burgeroorlog (1917-1921); 2) naam voor alle linksgezinden (socialisten en communisten).
Rodin, Auguste François René (1840-1917), Frans beeldhouwer. 
Roebel, Russische munt.
Roelantslied (11de eeuw), Frans heldenepos dat de strijd tussen de Franken en Arabieren in de 8ste eeuw bezingt met o.a. de heldendood van ridder Roelant.
Roerend goed, verplaatsbare goederen.
Röhm, Ernst (1887-1934), Duits nationaal socialist en leider van de SA. Werd in 1934 vermoord.
Roland Holst, Adriaan (1888-1976), Nederlands dichter. Een winter aan zee, Voorlopig.
Roland Holst, Henriëtte (1869-1952), Nederlands dichteres/schrijfster. Tusschen twee Werelden, Kapitaal en arbeid in Nederland.
Roll back doctrine, een door Dulles  gepropageerde politiek het communisme in Europa en Azië terug te dringen.
Rollo (ca 920), Noorman, eerste hertog van Normandië.
Romaans (1000-1200), middeleeuwse kunststijl. Kenmerken: kleine rondboogramen, dikke muren, tongewelven. 
Romaniseren, invloed doen ondergaan van het Latijn en de Romeinse beschaving.
Wikipedia
Romanows (1603-1917), Russische tsarendynastie. [L]
Romantiek (ca 1780 ca 1850) , stroming in de Europese beschaving die vooral het gevoel en de uitdrukking ervan benadrukte. Kan als reactie beschouwd worden op het koele en verstandelijke Classicisme. 
Rome , 1) Middelpunten hoofdstad van de Romeinse republiek en het latere keizerrijk. 2) zetel van de bisschop van Rome : de paus.
Rome, verdrag van (1957), oprichtingsverdrag van de EEG (Frankrijk, Duitsland ,Italië en de Benelux).
Rome, club van (1968), stichting van geleerden en industriëlen ter bestudering van onderling samenhangende wereldproblemen (o.a. bevolkingsvraagstukken en de grondstoffen en milieuproblematiek)
Romeinse cijfers, letters met een getalswaarde: I=1, V=5, X=10, L=50, C=100, D=500, M=1000.
[MDCCCLXXXVII = 1887; MCMLXXXVII = 1987]
Romeinse Imperium,  het Romeinse keizerrijk (27. v.chr. -395/1453). (K)
Romme, Carl (1896-1980), Nederlands katholiek politicus en minister. Medeoprichter van de KVP en fractieleider in de Tweede Kamer.
Rommel, Erwin (1891-1944), Duits legerleider, bekend door zijn Noord Afrikaanse veldtocht tijdens W.O.II.
Romulus, Romeinse mythologie: stichter van Rome. Werd met zijn tweelingbroer Remus door een wolvin gezoogd.
Romusha,  als (slaven)arbeider te werkgestelde Indonesiër tijdens de Japanse bezetting.
<<<
Rondboog, halfcirkelvormige boog. Vooral toegepast door de Romeinen en later in de middeleeuwse Romaanse bouwkunst.  
Ronde Tafelconferentie (1949), conferentie tussen Nederlanders en Indonesiërs met als eindresultaat de onafhankelijkheid van Nederlands Oost Indië.
Ronselen,  soldaten en matrozen onder dwang werven. [ronselaar. De ronselaar voerde de boeren dronken]
Röntgen, Wilhelm Conrad (1845-1923), Duits natuurkundige, ontdekker van de röntgenstralen (Nobelprijs 1901).
Rood China  (1949), Communistisch China (De Chinese Volksrepubliek).
Roodhemden, de volgelingen van de Italiaanse nationalist Garibaldi.
Rooie Vrouwen (1946), vrouwenorganisatie van de PVDA, werkend aan de vrouwenemancipatie.
Rooilijn, lijn die aangeeft waarbinnen men in een straat huizen mag bouwen
Rooms Katholieke Kerk , christelijke kerk die ontstond na het Grote Schisma (1054). Middelpunt Rome, hoofd de paus, kerktaal het Latijn.
Rooms-koning (van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie), titel gevoerd door de Duitse keizer voor diens kroning door de Paus.
Rooms-rood, coalitie tussen katholieken en socialisten.
<<<
Roosevelt, Franklin, Amerikaans democratisch politicus en president (1932 - 1944). Bekend door zijn New Deal programma en als oorlogsleider (W.O.II). 
Roosevelt, Theodore(1858-1919), Amerikaans republikeins politicus en president (1901-1908). Voerde een actieve buitenlandse politiek. 
Rosenberg, Alfred (1893-1946), Duits nazipoliticus, partij-ideoloog. Stond in Neurenberg terecht.
Rosette, steen van, drietalige steen die het mogelijk maakte het hiërogliefenschrift te ontcijferen (Champollion). De steen werd tijdens het Egyptisch avontuur van Napoleon gevonden (1799).
Rost van Tonningen, Meinoud (1894- 1945), Nederlands politicus en vooraanstaand lid van de NSB.
Rostrum, spreekgestoelte op het Forum te Rome
Rote Armee Fraktion, links radicale beweging in de BDR. Tracht(te) door terroristische acties de burgerlijke samenleving te ontregelen.
Rotten Borough,  19de eeuws Engels kiesdistrict waar geen mensen meer woonden maar dat toch in het parlement een vertegenwoordiger had.
Rousseau, Jean Jacques (1712-1768), Frans schrijver en denker. Belangrijke vertegenwoordiger van de Verlichting en de Romantiek. Bekende werken, Contrat Social en Emile. Du contrat social (Het maatschappelijk verdrag), Emile. [[L]]
Royalist, aanhanger van het koningschap. [royalisme, royalistisch]
Wikipedia
Rozenoorlogen (1455-1485), reeks oorlogen tussen de huizen van Lancaster en York om de Engelse troon.
Rozet, roosvormige versiering, veel toegepast als raam in de gevel van een gotische kathedraal. 
Rubens, Peter Paul (1577-1640), Zuid Nederlands schilder. 
Rückversicherungsvertrag = Herverzekeringsverdrag.
Ruggespraak, iemand raadplegen, voordat een besluit wordt genomen.
Ruhrbezetting (1923), Franse bezetting van het industriegebied aan de Ruhr toen de Duitsers zeiden de herstelbetalingen niet meer te kunnen doen. Door een algemene staking en de afzijdigheid van de Engelsen had de harde Franse lijn geen succes.  [[L]]
Ruilhandel, handeldrijven door directe productenruil, zonder gebruikmaking van geld.
Ruïne, bouwval. [ruïneren.]
Ruysdael, Jacob van (1628-1682), Nederlands schilder. 
Rundstedt, Karl von (1875-1953), Duits veldmaarschalk. Bekend door het Ardennenoffensief (1944). 
Rünen, Germaanse schrifttekens. 
Russificeren, een land/volk onder dwang Russische taal en gewoonten bijbrengen.
<<<
Russisch Japanse oorlog (1904-1905), oorzaak: Russisch Japanse rivaliteit in Mansjoerije. De oorlog verliep zeer ongelukkig voor Rusland dat niet alleen veel schepen verloor maar ook inboette aan prestige. Door bemiddeling van de VS kwam de vrede van Porthmouth tot stand. De Japanse overwinning op een blank volk stimuleerde het nationalisme in Azië.
Russische revolutie (1905), oorzaak sociaal economische onrust mede door slecht verloop van de Russisch Japanse Oorlog. Directe aanleiding Bloedige Zondag. Gevolg: Rusland kreeg een grondwet (constitutionele monarchie) en een volksvertegenwoordiging (Doema)
Russische Revolutie (1917), oorzaken: autocratie van de tsaar, de slecht verlopende oorlog (W.O.I) waardoor leger verliep en de soc. econ. onrust.
februarirevolutie:
tsaar verdaagt Doema, die zich dan uitroept tot Voorlopige Regering; de tsaar wordt gedwongen af te treden, Rusland wordt een republiek (politieke revolutie); de Mensjewiki o.l.v. Kerenski hebben grote invloed, de oorlog wordt voortgezet. 
oktoberrevolutie
: Bolsjewiki niet eens met voortzetting oorlog, nemen in oktober de macht over en beginnen met een sociale revolutie.
<<
Russisch-Turkse Oorlog
(1877-1878), strijd om invloed op de Balkan, die in het voordeel van de Russen werd beslist. 
Rutherford, Ernest (1871-1931), Brits natuurkundige, ontwikkelde de quantumtheorie en deed onderzoek naar de radioactiviteit (Nobelprijs 1908).
Ruys de Beerenbrouck, Charles (1873- 1936), Nederlands katholiek politicus en minister president (1918-1925, 1929- 1933).
Ruyter, Michiel A de (1607-1676), Nederlands vlootvoogd, wist in vele zeeslagen de Nederlandse positie op de wereldzeeen te handhaven
Wikipedia