‘Scholen willen de kantjes er helemaal niet af lopen’

    0
    723

    Je zou na alle examenellende in Maastricht, Rijswijk en Rotterdam bijna denken dat het helemaal mis is op de middelbare scholen. Maar ‘onderwijsdier’ Cees de Groot (was 47 jaar leraar, conrector en bestuurder, nu met pensioen) wil daar niks van weten.

    De Groot (67) zal niet ontkennen dat het allemaal een beetje pijn doet. Meer dan een beetje pijn zelfs. Die stroom berichten over het VMBO Maastricht, waar alle 354 examenleerlingen zakten. Die verhalen over het Rijswijks Lyceum, waar vier leraren na gesjoemel met herexamens moesten vertrekken. En dat nieuws over het Vreewijk Lyceum in Rotterdam: net iets meer dan de helft van de examenleerlingen haalde daar de eindstreep. ,,Ik vind het vreselijk dat mensen nu weer zo’n negatief beeld van het onderwijs krijgen. En ik maak me zorgen over alle ouders, leerlingen en leraren die betrokken zijn en daarvan schade ondervinden.”

    Wat heeft u het meest geschokt?
    ,,Gek misschien, maar eigenlijk de ‘kleinste’ gebeurtenis. De fraude van de leraren in Rijswijk. Ik snap niet hoe leraren die blijkbaar goed en geliefd waren, opeens zoiets hebben kunnen doen. Wat heeft ze bezield? Ik heb wel heel veel respect voor de schoolbestuurders die dit zelf bij de Inspectie hebben aangekaart. Die hebben de examenregels zwaarder laten wegen dan de zorg om een slechte reputatie: sterk van ze.”

    Deze examenfraude kwam aan het licht. Maar gebeurt het stiekem niet veel vaker dat leraren leerlingen ‘een handje helpen’?
    ,,Ik heb het in mijn hele carrière maar één keer meegemaakt. Een lerares wiskunde die een examen ‘aanvulde’ en ontslag kreeg. Mijn school had de tweede correctie en signaleerde dat. Dat was nota bene in 1994. Dus ik denk eigenlijk dat het heel zeldzaam is. Op iedere school lopen namelijk van die echte ‘examentijgers’ rond. Een bepaald type leraar, heel nauwkeurig, heel erg op regels. En die tijgers scheppen er juist ongelooflijk veel eer in om alle procedures rond de examens ordelijk te laten verlopen en houden alle anderen bij de les.”

    Waarom is het in Maastricht en Rotterdam dan zo vreselijk ontspoord?
    ,,Wat op het lyceum in Rotterdam speelt, is wat op meer zwarte scholen in binnenstadswijken van de grote steden speelt. De leraren daar hebben een heel zwaar pakket. Ze hebben te maken met jongeren met taalachterstanden, met problemen thuis, met gedragsproblemen en moeten al die jongeren toch allemaal naar hetzelfde examenniveau krijgen. Soms lukt dat gewoon niet. Dan heeft zo’n school veel zittenblijvers, veel gezakte leerlingen. Dat is daar blijkbaar aan de hand – in extreme vorm. Op het vmbo in Maastricht zijn gaten in het examensysteem gevallen. Daar werd niet eens meer bijgehouden welke leerlingen welke vakken had gehaald: leraren hadden het gewoon opgegeven. En als de apathie toeslaat, gaat het snel bergafwaarts. Er zijn overigens scholen die zich geweldig kwijten van hun taak en goede resultaten behalen. In Den Haag staat zo’n school, het Johan de Witt.”

    Nu moeten de bestuurders eruit. Is dat genoeg?
    ,,Het is terecht dat ze weg moeten. Dat zij van niks wisten: onbestaanbaar. Maar het is natuurlijk maar een begin. Er moeten hele goede nieuwe mensen aan de slag die een compleet andere sfeer brengen. ‘En nu gaan we keihard werken om deze school weer op de rit te krijgen.’ En, zeker, dat kan. Er zijn zeer zwakke scholen geweest die goed werden.”

    Er waren al langer problemen: ouders die klaagden over lesuitval. Heeft de Onderwijsinspectie niet ongelooflijk gefaald?
    ,,In de regio waar ik werkte, Den Haag en omstreken, zat de Inspectie als een bok op de haverkist. Er hoefde maar één ouder zich te beklagen over een oneerlijke normering en de inspecteur hing bij mij aan de lijn. Ik kan me dus niet voorstellen dat de Inspectie dit helemaal heeft laten liggen. Misschien gebeurde er achter de schermen al van alles, maar was het te weinig, te laat.”

    Politiek Den Haag vermoedt dat er structureel iets mis is. Er komt een landelijk onderzoek naar de schoolexamens.
    ,,Ik snap de onrust over die examens. Op de centrale examens – de examens die voor alle leerlingen hetzelfde zijn – is namelijk genoeg grip. Maar de schoolexamens in de twee laatste jaren van het middelbaar onderwijs mogen de scholen zelf bedenken, zelf opstellen. Die toetsen kunnen in theorie dus niet goed genoeg zijn. En ze tellen natuurlijk wel mee voor het eindcijfer.”

    U bent voorzichtig. Zegt ‘in theorie’. Maar het gebeurt toch heus wel eens dat scholen die schoolexamens maar makkelijk houden?
    ,,Ik denk dat het overgrote deel de schoolexamens juist pittig houdt. Die examens vormen namelijk dé voorbereiding op de centrale examens en die willen scholen natuurlijk goed doen. Sommige scholen vinden de kwaliteit van hun ‘eigen’ examens zelfs zo belangrijk dat ze die door externe bureaus laten doorlichten. En even los van wat wel of niet kan: het onderwijs is doortrokken van beroepseer. Scholen wíllen de kantjes er helemaal niet aflopen.”

    Toch is het gevoel nu: er kan zomaar iets helemaal misgaan.
    ,,Het is verschrikkelijk dat het op drie scholen is spaak gelopen, maar het zegt niks over die honderden andere middelbare scholen. Er wordt in Nederland in het algemeen fantastisch onderwijs gegeven.”

    Ouders kopen weinig voor ‘in het algemeen’. Een kind zal maar net op die slechte school belanden.
    ,,Dan wil ik me even tot die ouders richten. Want wat me opvalt, is dat maar weinig ouders echt betrokken zijn bij de middelbare school. Het is hartstikke lastig om mensen te vinden voor de ouderraad, de medezeggenschapsraad. Terwijl dat juist de plekken zijn waar ouders zich met de kwaliteit kunnen bemoeien. En direct aan de bel kunnen hangen als het misgaat.”