Het handschrift verloedert: ‘Schrijfonderwijs heeft geen prioriteit meer’

    0
    1685

    Sinds we massaal gebruik maken van laptops en tablets, schrijven we steeds minder. Ons handschrift verloedert. Is dat erg? Nou en of, vindt het Platform Handschriftontwikkeling. ,,Het handschrift is een traditie waar we zuinig op moeten zijn.’’

    Je handschrift zegt iets over je persoonlijkheid, meent Dick Schermer, voorzitter van het Platform Handschriftontwikkeling. ,,Net als de wijze waarop je je kleedt, hoe je spreekt, hoe je je gedraagt. Een slecht handschrift getuigt van nonchalance, van gemakzucht. Daartegen komen wij in opstand.’’

    Het handschrift is een traditie en moet daarom op de lijst immaterieel cultureel erfgoed, stelt het Platform Handschriftontwikkeling. Het platform bestaat inmiddels 15 jaar en ijvert al jaren voor behoud en verbetering van het handschrift. ,,Schrijven moet blijven’’, zegt Schermer (81). De Zevenaarder was hoofd van verschillende basisscholen en werkte als schoolbegeleider.

    Geen prioriteit

    In de loop der jaren zag hij het handschrift verslechteren. Van kinderen en later dus ook van volwassenen. ,,Dat komt onder meer doordat schrijfonderwijs geen prioriteit meer heeft op school’’, denkt Schermer. Toen in 1985 de Wet op het basisonderwijs werd ingevoerd en de kleuterschool werd samengevoegd met de lagere school, werd volgens hem het schrijfonderwijs vergeten. Letterlijk.

    ,,Schrijfonderwijs staat niet in de Onderwijswet. Voorheen was schrijven een vak, nu niet meer. Zeker, er zijn verschillende schrijfmethodes. Maar hoeveel uur per week aan schrijfonderwijs moet worden besteed, dat is niet vastgelegd.’’

    Opmars computer

    Dat kinderen op school almaar minder gingen schrijven, werd nog eens versterkt door de opmars van de computer. Vooral in de hoogste groepen van het basisonderwijs en op de middelbare school maken kinderen in toenemende mate gebruik van laptops en iPads. Daardoor verslechtert het handschrift. ,,Kijk (schermer toont wat voorbeelden, KM), dit is te klein en daardoor moeilijk leesbaar. Dit is heel rommelig. En zie je deze knak naar links, in de ‘l’? Er is geen sprake van een vloeiend, ritmisch handschrift.’’

    Fijne motoriek is cruciaal om te leren schrijven. Daarbij is het van belang dat jonge kinderen spelenderwijs de wereld ontdekken, weten deskundigen. Door te spelen met zand of vingerverf, door te kleien of te tekenen en kleuren. ,,Op de pabo is tegenwoordig vaak minder aandacht voor kleuteronderwijs dan vroeger op de kweekschool’’, zegt Lineke Dusseljee, directeur van Dalton-basisschool De Bem in Zevenaar.

    ,,Dat heeft gevolgen voor de ontwikkeling van de fijne motoriek. Steeds minder jonge kinderen weten bijvoorbeeld hoe ze een schaar moeten vasthouden. Steeds minder kinderen in de groepen 1 en 2 kunnen zelf hun veters strikken. En vanaf groep 3 zie je dat meer kinderen moeite hebben om tussen de lijntjes te schrijven.’’

    Voordelen

    Je kunt je afvragen of het nodig is om goed te leren schrijven, nu de iPad en laptop gebruikelijk zijn geworden in het onderwijs. Maar volgens Schermer zijn de voordelen van handmatig schrijven in meerdere opzichten bewezen. ,,Wie zelf aantekeningen maakt, onthoudt beter wat hij vastlegt dan degene die een tekst op een computer intypt. Kinderen die schrijven kunnen beter lezen dan kinderen die een iPad gebruiken. En blijf je schrijven, dan dementeer je minder snel. Ook dat is wetenschappelijk aangetoond’’, zegt Schermer.

    ,,Bovendien is schrijven na spreken ons oudste communicatiemiddel. Dat begon met hiërogliefen en rotstekeningen. Schrijven met de hand is van grote culturele en historische waarde.’’

    Daarom probeert het Platform Handschriftontwikkeling het handschrift als traditie op de lijst van immaterieel erfgoed te krijgen. Schermer: ,,We zijn bezig om daarvoor draagvlak te creëren en te werken aan de onderbouwing.’’